Ethische huishouding (Moral Economy)

In 1971 publiceerde het gerespecteerde Engelse historische tijdschrift Past&Present een artikel van E.P. Thompson getiteld ‘The Moral Economy of the English Crowd in the Eighteenth Century’. Aan de hand van een onderzoek naar het gedrag van de ‘consument’ in reactie op variërende brood- en graanprijzen betoogde Thompson dat er naast de marktprijs ook zoiets bestond als een ‘rechtvaardige’ prijs. Telkens wanneer de marktprijs hoger was dan wat de bevolking beschouwde als rechtvaardig of billijk, nam de kans op ongeregeldheden toe.

Een vergelijkbaar mechanisme kan in onze dagen worden waargenomen in Griekenland, IJsland, Italië, Spanje, Roemenië en straks vermoedelijk ook elders in Europa. Nu gaat het niet om brood- en graanprijzen, maar om belastingen en afdrachten aan de staat. De staat heeft in de afgelopen honderd jaar zijn macht en invloed geldend gemaakt op alle terreinen van het leven. Er is bijna niets meer wat de gewone burger kan doen, zonder op een of andere manier in aanraking te komen met de staat. Regels, wetten, vergunningen bepalen vrijwel alles. In ruil voor hoge belastingen (in Nederland in totaal al meer dan 80% van elke verdiende euro) zorgt de overheid in meer of mindere mate voor veiligheid op straat, onderwijs, werkgelegenheid, huisvesting en nog veel meer.

Na de val van de Berlijnse Muur is echter ‘privatisering’ het parool geworden en de staat heeft tal van taken afgestoten. Maar de belastingen zijn niet navenant verlaagd. Hoogstens verschoven naar een lagere overheid.

Nu zijn de overheden in Europa in de knel geraakt door een kortzichtig financieel beleid dat was gebouwd op verkeerd begrepen economische beginselen, die bovendien niet consequent zijn doorgevoerd.

Maar in plaats van dat de belastingen worden verlaagd, worden ze juist overal verhoogd, terwijl de dienstverlening op alle terreinen wordt verminderd. De burger gaat meer betalen voor minder.

Wie zijn oor goed te luisteren legt en om zich heen kijkt, merkt dat de onvrede steeds meer toeneemt. Vaak is die onvrede al omgeslagen in woede.

Ik denk dat politici er goed aan zouden doen het stuk van Thompson eens te lezen. Maar ik heb de indruk dat ze dat niet zullen doen. Ze zouden het vermoedelijk niet eens begrijpen.

We leven in een interessante tijd.

This entry was posted in Domheden, Overpeinzingen and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>