Dromen van vooruitgang en gerechtigheid

Precies 75 jaar geleden, op 16 mei 1936 pleegde de jonge Boliviaanse generaal Germán Busch (in 1904 geboren als zoon van een Duitse immigrant en een Boliviaanse moeder) een staatsgreep en maakte een einde aan het bewind van José Luis Tejada Sorzano, die in 1934 door het leger tot president was benoemd.

Tijdens de zogenaamde Chaco-Oorlog, die Bolivia en Paraguay van 1932 tot 1935 voerden om de Gran Chaco, een nauwelijks bewoonde savanne in het midden van het Zuid-Amerikaanse continent, had Busch zich onderscheiden door zijn drieste moed. Hij kreeg daarom de bijnamen ‘el corsario de la selva,’ (de kaper van het oerwoud) en ‘el gran capitán de la guerra del Chaco’ (grote aanvoerder van de Chaco-Oorlog).

Aanleiding voor de oorlog was de veronderstelde aanwezigheid van grote oliereserves in de Chaco. Zolang het gebied omstreden was en de soevereiniteit niet duidelijk was geregeld, kon er niet geboord worden. Daarin was vooral de VS-oliemaatschappij Standard Oil of New Jersey (tegenwoordig Exxon) geïnteresseerd. Na drie jaar oorlog werd het gebied tenslotte tussen Bolivia en Paraguay verdeeld.

De oorlog had grote gevolgen voor de Boliviaanse politiek. De militairen beseften dat zij hun leven in de waagschaal hadden gesteld (55.000 doden) voor een sociaal verscheurd land, waar een kleine neokoloniale elite de Indiaanse meerderheid van de bevolking meedogenloos uitbuitte. Reeds tijdens de oorlog gingen de militairen zich daarom met de politiek bemoeien met de bedoeling om Bolivia rijker en welvarender en sociaal rechtvaardiger te maken.

Enkele dagen na zijn staatsgreep gaf Busch de macht aan generaal David Toro. Zelf werd hij in 1937 president. In 1939 pleegde Busch om onverklaarbare redenen zelfmoord.

Busch had een sterke band met Duitsland. Niet alleen vanwege zijn afkomst, maar ook omdat hij de adjudant was van zijn leermeester generaal Hans Kundt, die van 1908 tot 1914 en van 1921 tot 1933 het Boliviaanse leger naar Pruisisch/Duits voorbeeld organiseerde. Hij was ook nog enige tijd adjudant van Ernst Röhm, de SA-leider die van 1928 tot 1930 als lid van een contingent Duitse vrijwilligers meehielp bij de militaire  reorganisatie in Bolivia.

Busch wordt beschouwd als een groot Boliviaans patriot. Er staat een groot monument in zijn geboorteplaats Santa Cruz de la Sierra (1,8 miljoen inwoners), de meest dynamische stad en economische motor van het hedendaagse Bolivia.

This entry was posted in 75 jaar geleden and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>