Een soort Franse Revolutie

Karl Marx schreef aan het begin van De Achttiende Brumaire van Louis Bonaparte (1852): ‘Hegel merkt ergens op dat alle grote wereldhistorische feiten en personen als het ware tweemaal optreden. Hij vergat er aan toe te voegen: de ene keer als tragedie, de andere keer als klucht.’ Die uitspraak kan ook gebruikt worden als karakterisering van de gebeurtenissen van het late voorjaar van 1936 in Frankrijk.

In begin mei brak er een stakingsgolf uit, die zich over het gehele land verspreidde, en waaraan op het hoogtepunt twee miljoen mensen deelnamen. Aanleiding was het ontslag van enkele arbeiders die op 1 mei bij de vliegtuigfabriek van Breguet (o.a. in Le Havre) aan een staking hadden deelgenomen.

De staking breidde zich vervolgens rap uit, eerst naar andere vliegtuigfabrieken (Latécoère in Toulouse, Bloch) en eind mei naar de 30.000 arbeiders van Renault.

Uiteindelijk werd in alle hoeken van het land gestaakt. Niet alleen arbeiders gingen in staking, maar ook bijvoorbeeld bankbedienden en tal van andere werknemers.

Mede dankzij het goede weer verliep een groot deel van de acties in een soort van feestelijke vakantiesfeer. Het was een beetje alsof de arbeiders op deze manier de overwinning vierden van het Volksfront, dat met bijna 70% van de stemmen een meer dan overtuigende verkiezingszege had behaald.

Begin juni riep de Communistische Partij PCF op om de staking te beëindigen om de nieuwe volksfrontregering onder Léon Blum niet in de weg te zitten.

Aldus eindigde de stakingsgolf van 1936. Volgens de Grote Sovjetencyclopedie van de jaren 1950 (deel 45, kaart tussen pp. 480 en 481) waren de stakingen een onderdeel van een ‘revolutionaire beweging’ die Frankrijk overspoelde in de periode 1917-1938. Misschien leek het wel een revolutie, maar het was zeker geen revolutie. Het was allemaal relatief vreedzaam en goedmoedig, ‘bon enfant’ zoals ze in Frankrijk zeggen.

This entry was posted in 75 jaar geleden and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>